نگاه مثبت به یهودیت در کتابهای درسی قزاقستان و رویکرد مشابه در برنامههای درسی جمهوری آذربایجان و ازبکستان
در کتابهای درسی مدارس قزاقستان، نگاهی مثبت به دین یهود و تاریخ آن ارائه شده و در بسیاری از موارد، رویکردی متعادل نسبت به مناقشه عربی-صهیونیستی مشاهده میشود. این یافتهها بخشی از یک گزارش تحلیلی منتشرشده توسط خبرگزاری یهودی JNS است که در هفته جاری منتشر شد و بر اساس آن، نهادهای آموزشی در سه جمهوری سابق شوروی با جمعیت عمدتاً مسلمان — قزاقستان (۲۰ میلیون نفر)، ازبکستان (۳۷ میلیون نفر) و جمهوری آذربایجان (۱۰ میلیون نفر) — مورد بررسی قرار گرفتهاند.
گزارش مذکور توسط مؤسسه بینالمللی “نظارت بر صلح و تساهل فرهنگی در برنامههای درسی آموزشی” (IMPACT-se) در لندن تهیه شده است. این مؤسسه بیش از ۱۰۰ عنوان کتاب درسی را که در ده سال گذشته در مدارس ابتدایی و متوسطه قزاقستان (پایههای دوم تا یازدهم) تدریس شدهاند، بررسی کرده است.
بر اساس این پژوهش، یهودیت، آیینها و تاریخ آن به شکلی مثبت در کتابها بازنمایی شدهاند و یهودیت بهعنوان بخشی از ترکیب چندفرهنگی این کشور معرفی شده است. همچنین در این گزارش تأکید شده که موضوع هولوکاست بهطور منصفانه مطرح شده و احیای زبان عبری در سرزمین های اشغالی با تحسین خاصی بازتاب یافته است.
البته طبق گفته گزارش، نحوه پوشش مناقشه عربی-صهیونیستی در کتابهای مختلف، یکسان نیست: برخی کتابها نگاهی متعادل دارند، در حالیکه برخی دیگر با جانبداری همراه هستند.
مدیر اجرایی IMPACT-se، مارکوس شف، در این زمینه اظهار داشته: «برنامه درسی نشان میدهد که قزاقستان پذیرای گروههای دینی و قومی گوناگون از جمله یهودیان است. این کشور با رد افراطگرایی و ترویج احترام و اعتدال در آموزش، الگویی مهم برای سایر کشورهای مسلماننشین ارائه میدهد.»
در ماه گذشته، گزارشی دیگر درباره کتابهای درسی ازبکستان منتشر شد که حاکی از نگاه مثبت و متعادل به دین یهود، آیینها، تاریخ، هولوکاست و موفقیتهای اقتصادی صهیونیستی بود. این کتابها همچنین گروههای حماس و حزبالله را بهعنوان «سازمانهای اسلامگرای افراطی» معرفی میکنند.
در خصوص جمهوری آذربایجان نیز، گزارشی پیشین نشان داده که این کشور نخستین کشور مسلماننشین است که تعریف «یهودستیزی» را در برنامههای درسی خود گنجانده و تصاویری مثبت از یهودیان و کشور صهیونیستی ارائه میدهد.
