نشانهها حاکی از آن است که رژیم صهیونیستی ممکن است فرصتی نادر برای گفتوگوی سازنده با احمد الشریع، رئیسجمهور پیشنهادی سوریه، و دستیابی به توافق امنیتی با دمشق را پیدا کند.
تلآویو — این هفته، شادی مارتینی، مدیر اجرایی سازمان غیردولتی «اتحاد ادیان چندگانه» در آمریکا و فعال سوری پیشین، پس از دیداری با تعدادی از نمایندگان رژیم صهیونیستی در قدس، گفت که احمد الشریع این مذاکرات را – بهرغم میانجیگری آمریکا و گفتوگوهای مستقیم – فرصتی صدساله میداند. او نقل کرد:
«اینطور فرصتها فقط هر صد سال یکبار رخ میدهد. این پنجره همیشه باز نخواهد ماند.»
مارتینی به همراه یک کشیش و یک راوی مسلمان، دو هفته پیش در کاخ ریاستجمهوری دمشق با الشریع دیدار دو ساعتهای داشتهاند؛ موضوع اسرائیل محور این گفتگو بوده است.
رژیم صهیونیستی نسبت به الشریع تردید دارد
سیستم امنیتی رژیم صهیونیستی نسبت به سابقه ایدئولوژیک الشریع هشدار میدهد. با اینحال، معتقدند وی توانایی پایان دادن به خصومتهای تاریخی را دارد. دولت ترامپ و برخی سفرای نزدیک به واشنگتن – نظیر تام بَراک – حمایت جدی از این نزدیکی نشان دادهاند.
کانال رسمی «کان» رژیم صهیونیستی گفته سوریه ممکن است در نشست مجمع عمومی سپتامبر در سازمان ملل، با نتانیاهو دیدار کند.
یکی از منابع رژیم صهیونیستی در گفتوگو با «المونیتور» گفت:«سوریه منابع طبیعی مهم و موضع استراتژیک کلانی ندارد، اما مرز مشترک با ما و اردن دارد. ثبات آن برای ما و اردن حیاتی است.»
همچنین گفته: «سوریه زمانی بخشی از بلوک دشمن اطراف اسرائیل بود، اما اکنون تغییر موضع داده. این تغییر میتواند به منزله جلوگیری از بازسازی دوباره حزبالله و کاهش نفوذ ایران در لبنان باشد.»
موافقتنامه با سوریه؛ حربهای علیه حزبالله
یک مقام امنیتی سابق رژیم صهیونیستی تأکید میکند:«حتی اگر توافق کامل صلح نباشد، این گام در سالها و حتی دهههای پیشرو به ما اجازه میدهد تا بر حزبالله فائق آییم.»در دوران بشار اسد، سوریه نقش کلیدی در انتقال تجهیزات نظامی ایران به حزبالله داشت.
با اینحال، مقامات رژیم صهیونیستی هشدار میدهند که الشریع ممکن است از رابطه با اسرائیل برای جلب حمایت مالی غرب استفاده کند، و سپس مواضع خود را تغییر دهد. یک منبع دیپلماتیک میگوید:«او تحت نفوذ ترکیه قرار دارد… ما باید بسیار محتاط باشیم.»
تماسهای مستقیم و غیرمستقیم ادامه دارد
دیدارها در سطح بالای سیاسی جریان دارد؛ نمایندگان رژیم صهیونیستی شامل رون درمر (وزیر امور راهبردی)، تساخی هانگبی (مشاور امنیت ملی)، و حتی مدیر موساد، دیوید بارنیا هستند. دفتر نخستوزیری اعلام کرده شایعات دیدار اخیر هانگبی با الشریع در ابوظبی نادرست است.
اما رسانهها پوشش گستردهای دادهاند، که نشاندهنده جدیت مذاکرات است: «دیدارهای مقامهای ارشد سوری و رژیم صهیونیستی دیگر نادر نیست. بهزودی به عدد دو رقمی خواهد رسید.»
عامل کلیدی مانع مذاکرات، خواسته سوریه برای بازگرداندن بلندیهای جولان است، منطقه اشغالی که رژیم صهیونیستی در ۱۹۶۷ گرفت و در ۱۹۸۱ الحاق کرد. رژیم صهیونیستی با قاطعیت این خواسته را رد کرده است.
پیشنهاد کنونی:به الشریع کمک بینالمللی برای مشروعیتسازی و بازسازی سوریه داده شود،رژیم صهیونیستی برخی پایگاههای استراتژیک خود در خاک سوریه را تخلیه کند.
در این صورت، همکاری امنیتی بین دو کشور شکل خواهد گرفت که شامل محدودسازی حزبالله و آزادی عمل رژیم صهیونیستی در آسمان سوریه برای ادامه عملیات علیه ایران است.
یک منبع رژیم صهیونیستیمیگوید: «نقطه قوت دولت الشریع نسبت به دوران اسد این است که او احساس نمیکند با قطع رابطه با ایران، قدرتش کاهش مییابد. اسد قبول آن اتحاد را دشوار کرده بود؛ اما الشریع ایران را دشمن میداند و بنابراین در مسیر همکاری با ما قرار دارد.»
آیا طرح تفکیک سوریه کنار گذاشته میشود؟
پس از سقوط احتمالی رژیم اسد در دسامبر ۲۰۲۳، امیدها به تجزیه سوریه به کانتونهای مبتنی بر قومیت و مذهب بالا گرفته بود – موضوعی که اکنون با توافق با الشریع متوقف میشود.
یک مقام سیاسی گفت: «کشورهایی که بر اساس قبیله و قوم تفکیک شوند، معمولا ثبات نمییابند. الشریع اکنون دنبال کمک است. کردها موافقت نمیکنند، دروزها مشکلساز هستند، و گروههای جهادی سابق از نزدیکی او به غرب ناراضیاند.»
او افزود: «رژیم صهیونیستی باید این فرصت را بشناسد و بهره ببرد. شاید توریست اسرائیلی در دمشق هوموس نخورد، ولی حداقل دمشق از ایرانیها پاکسازی خواهد شد و حزبالله فلج خواهد شد.»
اما آیا الشریع قابل اعتماد است؟
نگرانی درباره تغییر موضع احتمالی او تنها به سابقه القاعده مرتبط نیست، بلکه تجربه تلخ اسرائیل با ترکیه هم در ذهن تحلیلگران هست:
«ما تانکهایشان را ارتقا دادیم، سیستم پهپادی را به آنها آموزش دادیم، همکاری نظامی نزدیک بود… و بعد همهچیز بههم ریخت.»
یکی مقام سابق امنیتی افزود: «اردوغان دولت دشمن نیست؛ فقط سروصدا دارد. شاید حضور الشریع در این گروه مشکلدار بهتر باشد – به شرطی که از آن گروه قبلی جدا شود.»
جمعبندی تحلیلی:
رژیم صهیونیستی این فرصت نادر را ممکن است غنیمت بشمارد و ملاحظات امنیتی و اقتصادیاش را بازتنظیم کند.
اما سوءظنها نسبت به نیت و روابط الشریع با ایران و ترکیه، شک و احتیاط کارشناسان را افزایش داده است.
اگر این مذاکرات به توافق امنیتی یا حتی شبهصلح برسد، میتواند معادلات منطقهای از جمله کنترل حزبالله و نفوذ ایران را در سوریه و لبنان بهطور چشمگیری تغییر دهد.
