چند روز پیش، در خبرگزاری (Jewish News Syndicate) JNS که به جوامع یهودیان آمریکا مرتبط بوده و به حمایت از منافع رژیم صهیونیستی در عرصه بینالمللی شهرت دارد، تحلیلی با عنوان «اتحادی که آیتاللهها را نگران کرده است» منتشر شد.
در این تحلیل، مارتین شرمن، بنیانگذار مؤسسه مطالعات استراتژیک رژیم صهیونیستی (IISS)، به موضوع اتحاد استراتژیک آمریکا، رژیم صهیونیستی و آذربایجان پرداخته است. بخشهای مهم این تحلیل به شرح زیر است:
پیروزی قاطع دونالد ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در نوامبر گذشته، وضعیت را بهطور اساسی تغییر داد. ناگهان مسائلی که پیشتر غیرممکن یا در بهترین حالت، بسیار غیرواقعی به نظر میرسیدند، رفتهرفته دستیافتنیتر شدند. این موضوع بهویژه در مورد برنامه هستهای ایران و شانس جلوگیری از تهدید ناشی از آن صادق است.
در همین راستا، این ماه روزنامه Iran Daily، که بهعنوان تریبون رسمی رژیم ایران شناخته میشود، مقالهای را با عنوان «افزایش ردپای رژیم صهیونیستی در آذربایجان، چراغ قرمز را روشن میکند» در صفحه اول خود منتشر کرد و نهادهای امنیتی و دولتی ایران را به زیر نظر گرفتن دقیق تحولات منطقه قفقاز فراخواند.
این مقاله با اشاره به تهدیدهای ناشی از تغییرات سیاسی در کاخ سفید برای ایران، به سند سیاستی که در ژانویه 2023 توسط مرکز مطالعات استراتژیک بگین-سادات (BESA) منتشر شده، استناد میکند. این سند، به بررسی ارزش استراتژیک بالقوه محور واشنگتن–تلآویو–باکو پرداخته بود.
در پایان آن مقاله، نویسنده پیشنهاد کرده بود که چنین اتحاد سهجانبهای در سیاست خارجی دولت جدید آمریکا مورد توجه قرار گیرد و در راستای افزایش ثبات جهانی ارزیابی شود. با توجه به واکنش روزنامه Iran Daily، به نظر میرسد تهران نهتنها احتمال چنین اتحادی را پذیرفته، بلکه از این چشمانداز بهشدت نگران است.
با نزدیکتر شدن ایران به دستیابی به سلاح آخرالزمانی [سلاح هستهای] مورد نظر خود، ضرورت ایجاد یک اتحاد سهجانبه متوازن میان آمریکا، رژیم صهیونیستی و آذربایجان، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
افزایش نگرانی ایران
رسانههای ایران گزارش دادهاند که BESA سند جدید دیگری منتشر کرده که مزایای بالقوه چنین اتحادی را صریحتر بیان میکند. این سند بر اهمیت فزاینده آذربایجان در چارچوب تلاشهای دولت ترامپ برای بازآرایی نظم سیاسی جهانی تأکید دارد
.
نقش آذربایجان در منافع استراتژیک آمریکا و رژیم صهیونیستی چون با عوامل زیر توضیح داده میشود:
موقعیت جغرافیایی: آذربایجان با هر دو کشور روسیه و ایران مرز مشترک دارد که به آن امکان میدهد کنترل مسیرهای تجاری زمینی بین مسکو و تهران را در دست بگیرد.
اعمال فشار حداکثری: مهمترین نکته این است که از توانمندیهای آذربایجان بهعنوان ابزاری برای اعمال حداکثر فشار به ایران، با هدف توقف برنامه هستهای آن استفاده شود.
برای نشان دادن اهمیت این سیاست در چارچوب سیاست خارجی فعلی آمریکا، به سخنان ترامپ در هفتم مارس در دفتر بیضی کاخ سفید در خصوص ایران اشاره میشود:
«ما به لحظات آخر نزدیک میشویم. اکنون در مرحله پایانی هستیم. نمیتوانیم اجازه دهیم آنها به سلاح هستهای دست پیدا کنند…»
با این حال، اکنون ضرورت انجام حملات گستردهتر و پایدارتر برای فلج کردن کامل پروژه هستهای ایران پدیدار شده است.
در این سناریو، آذربایجان میتواند هم در زمینه اطلاعاتی و هم در فراهم کردن زیرساختهای فیزیکی نقش اساسی ایفا کند. در مقالهای از مجله Foreign Policy با عنوان «پایگاه آمادهسازی مخفی رژیم صهیونیستی»، دقیقاً به این قابلیتها اشاره شده بود.
در آن مقاله که در سال 2012 نوشته شده، مارک پری، نویسنده مقاله، به نقل از منابعی میگوید:
«فکر نمیکنم هیچ شکی در این مورد وجود داشته باشد — اگر جنگندههای رژیم صهیونیستی پس از حمله به ایران بخواهند در آذربایجان فرود بیایند، به احتمال زیاد به آنها اجازه داده خواهد شد. رژیم صهیونیستی بهشدت در آذربایجان ادغام شده است.»
دولت اوباما برنامههای رژیم صهیونیستی را خنثی کرده بود
از جمله دیگر شواهدی که این دیدگاه را تقویت میکند، اطلاعاتی است مبنی بر اینکه دولت اوباما بهطور آگاهانه برنامههای رژیم صهیونیستی برای استفاده از خاک آذربایجان در جهت نابودی تأسیسات هستهای ایران را خنثی کرده بود.
رژیم صهیونیستی و آذربایجان: تطابق استراتژیک رو به رشد
با این حال، وضعیت امروز کاملاً با ده سال پیش متفاوت است. نیازهای امنیتی رژیم صهیونیستی اکنون از سوی دولت فعلی آمریکا بیش از پیش درک شده و برخوردی مثبتتر با آن صورت میگیرد. قدرت هوایی رژیم صهیونیستی در سالهای اخیر، از نظر تسلیحاتی، برد پروازی و توانایی سوختگیری هوایی، به میزان قابلتوجهی تقویت شده است. حملات اخیر به یمن نمونهای آشکار از این توانمندیهاست.
با این حال، برای از بین بردن تهدید هستهای ایران، ورود آذربایجان به این روند، یک لایه قدرت اضافی ایجاد خواهد کرد.
نقش آذربایجان میتواند شامل موارد زیر باشد:
۱. ارائه اطلاعات شناسایی پیش از عملیات.
۲. نقشآفرینی بهعنوان پایگاه پشتیبانی احتمالی برای حملات هوایی رژیم صهیونیستی.
۳. کمک به مأموریتهای جستوجو و نجات پس از عملیات
