چند ماه پس از عملیات طوفان الاقصی، روزانه چالش های متعددی را تجربه می کند. از هزینه های بالای جنگ تا کاهش نرخ رشد اقتصادی، افزایش تورم و تعطیلی برخی صنایع اقتصاد این رژیم را دچار چالش های فراوانی کرده است.
هزینه روزانه جنگ غزه برای رژیم صهیونیستی
ارزیابی هزینههای مالی فزاینده جنگ اسرائیل در غزه در حالی که بمبها همچنان بر منطقه محاصرهشده فرو میریزند، زمانی که به طور متوسط صدها فلسطینی هر روز جان خود را از دست میدهند، ممکن است ناپسند به نظر برسد. با این حال، اقتصاد پشت این حمله چند هفته ای پیامدهای متعددی برای اسرائیل، فلسطینی ها و خاورمیانه دارد.
به گفته وزارت بهداشت غزه، حدود نیمی از ساختمانها و دو سوم خانهها در نوار غزه آسیب دیده یا ویران شده، 1.8 میلیون نفر آواره شدهاند و بیش از 21000 نفر کشته شدهاند.
اقتصاد اسرائیل نیز آسیب دیده است برخی از اقتصاددانان شوک ناشی از اقتصاد اسرائیل را با همهگیری ویروس کرونا در سال 2020 مقایسه میکنند. برخی دیگر میگویند ممکن است بدتر از آن هم باشد.
از 7 اکتبر، و پس از عملیات طوفان الاقصی هزینه های دولت و استقراض به شدت افزایش یافته است، درآمد مالیاتی به شدت کاهش یافته است و رتبه اعتباری اسرائیل در جوامع بین الملل ممکن است آسیب ببیند.
بر اساس گزارش بانک اسرائیل، تولید ناخالص داخلی کاهش خواهد یافت. از پیش بینی رشد 3 درصدی در سال 2023 به 1 درصد در سال 2024. برخی از اقتصاددانان سیاست های انقباضی را پیش بینی می کنند.
تأثیر بر بخش فناوری پیشرفته اسرائیل – موتور محرکه اقتصاد آن – نگران کننده است.
بسیاری از نیروهای ذخیره نیروهای دفاعی اسرائیل در بخش فناوری کار می کنند. هر روز آنها در غزه می جنگند، کارفرمایانشان برای ادامه سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه و حفظ سهم بازار تلاش می کنند.
سیاستگذاران و رهبران افکار اکنون می پرسند: هزینه جنگ چگونه بر طول مدت آن تأثیر می گذارد؟ چه زمانی دولت تصمیم خواهد گرفت که پیروزی را اعلام کند، خونریزی ها را متوقف کند و تلاش ها برای رشد اقتصاد را از سر بگیرد؟
ساختمانهای شهر غزه در محله الریمال در 10 اکتبر 2023 ویرانه شده اند.
هزینه جنگ چقدر بوده است؟
در طول جنگ های طولانی در عراق و افغانستان، رهبران ایالات متحده آمریکایی ها را با مفهوم خون و گنج آشنا کردند.
اسرائیل به طور متوسط در سه ماه گذشته بیش از 220000 نیروی ذخیره را به جنگ اعزام کرده و به حقوق آنها یارانه پرداخت می کند.
بسیاری از این نیروهای ذخیره، کارگران با فناوری پیشرفته در سایبری، کشاورزی، امور مالی، ناوبری، هوش مصنوعی، داروسازی و راه حل های آب و هوایی هستند. بخش فناوری اسرائیل به سرمایه گذاری خارجی متکی است. اما این میزان حتی قبل از جنگ نیز در حال کاهش بود، دلیل اصلی آن هم نگرانی سرمایه گذاران از بیثباتی بود که معتقد بودند دولت راستگرای قبل از جنگ، نخستوزیر بنیامین نتانیاهو، به ارمغان آورد – به جز اعلام اخیر اینتل مبنی بر اینکه اینتل قصد دارد یک کارخانه تراشهسازی ۲۵ میلیارد دلاری ایجاد کند. در جنوب اسرائیل، بزرگترین سرمایه گذاری تا کنون توسط یک شرکت در خود اسرائیل بوده است.
اسرائیل باید هزینه نیروهای ذخیره، بمب و گلوله ها را بپردازد، اما همچنین از 200 هزار پناهجویانی که از روستاهای اسرائیلی در امتداد مرز غزه و مرز شمالی با لبنان آواره شده اند، حمایت کند. بسیاری از این افراد تخلیه شده در هتل های شمال و جنوب – با هزینه دولت – اسکان داده شده و تغذیه می شوند.
دیگر چه چیزی آسیب دیده است؟
گردشگری از بین رفته است. سواحل تل آویو و شهر قدیمی اورشلیم عاری از خارجی ها هستند. جشن کریسمس در بیت لحم در کرانه باختری اشغالی امسال لغو شد.
ساخت و ساز، که معمولاً به کارگران فلسطینی از کرانه باختری متکی است، تقریباً متوقف شده است. از زمانی که اسرائیل حمله خود را برای ریشه کن کردن حماس آغاز کرد، مجوز کار بیش از 100 هزار فلسطینی را به حالت تعلیق درآورده است.
صادرات در کل کاهش یافته است. تولید از میادین گازی اسرائیل در دریای مدیترانه در اوایل جنگ متوقف شد، اما در حال حاضر تا حدی فعال شده است.
جنگ تاکنون چه هزینه ای برای صهیونیستها داشته است؟
اقتصاددانانی که واشنگتن پست با آنها مصاحبه کرده است تخمین می زند که جنگ از 7 مارس تا 31 دسامبر حدود 18 میلیارد دلار یا 220 میلیون دلار در روز برای دولت هزینه داشته است.
زوی اکشتین، معاون سابق بانک اسرائیل و اقتصاددان در دانشگاه رایشمن، اخیراً با همکارانش این آمار را بررسی کرده و گزارش کرده است که تأثیر آن بر بودجه دولت – از جمله کاهش درآمد مالیاتی – برای سه ماهه چهارم سال 2023، 19 میلیارد دلار بوده است. احتمالاً در سه ماهه اول سال 2024 20 میلیارد دلار خواهد بود.
فرض بر این است که جنگ به لبنان گسترش نیابد.
هزینه کل چقدر خواهد بود؟
به گفته روزنامه مالی Calcalist، جنگی که پنج تا 10 ماه بیشتر طول بکشد، ممکن است 50 میلیارد دلار برای اسرائیل هزینه داشته باشد. این معادل 10 درصد تولید ناخالص داخلی کشور است.
جنگ می تواند زودتر پایان یابد – یا نه. دولت بایدن انتظار دارد که اسرائیل در سال جدید از بمباران شدید و نبردهای خیابانی خشن به حملات هدفمندتر تغییر سیاست بدهد. اما نتانیاهو هفته گذشته هشدار داد که جنگ «به پایان نزدیک نیست».
او شنبه گفت: «جنگ برای ماههای بیشتر ادامه خواهد داشت».
این هزینه ها چگونه برآورد میشوند؟
استاد کالج آکادمیک اونو، یارون زلهخا، اقتصاددان سابق در وزارت دارایی اسرائیل، میگوید درک تأثیرات موجی جنگ بسیار مهم است.
هزینه آغاز جنگ، کاهش شدید فعالیت اقتصادی و در نتیجه کاهش درآمد یک امر طبیعی است. مخارج، کسری بودجه و هزینههای استقراض را ایجاد میکند، که مدتها پس از توقف تیراندازی، بر بودجهبندی تأثیر میگذارد.
اسرائیلیهای عادی چه فکر میکنند؟
نظرسنجی گروه خیریه لاتت نشان می دهد که 45 درصد از اسرائیلی ها اذعان دارند که نگرانند که جنگ برای آنها مشکلات اقتصادی به همراه داشته باشد.
اقتصاددانان به The Post گفتند که حملات حماس یک اتفاق عجیب بود و اعتماد شهروندان، مشاغل و سرمایه گذاران به دولت و ارتش را از بین برد. این اعتماد دوباره به زمان نیاز دارد.
این جنگ غزه چگونه با درگیریهای گذشته مقایسه میشود؟
اقتصاددانان از اقتصاد مدرن رژیم صهیونیستی بهعنوان یک اقتصاد انعطافپذیر صحبت میکنند. این کشور جنگهای منطقهای در سالهای 1967 و 1973 در خاک خود، جنگهای لبنان و در امتداد مرز شمالی خود در سالهای 1982 و 2006، نبرد 50 روزه در غزه در سال 2014 و دو انتفاضه در کرانه باختری اشغالی داشته است که شاهد درگیریهای مداوم بین این کشور بود. فلسطینی ها و سربازان اسرائیلی.
زلهخا گفت: مشکلات اقتصادی قابل توجهصد از آسیب ها ناشی از مدیریت نادرست اقتصادی بود. وی ادامه داد: «مازاد هزینه دولت و افزایش همزمان مالیات وجود داشت.
«تفاوت اصلی آن زمان با امروز این است که در آن زمان، بدهی دولت به 100 درصد تولید ناخالص داخلی می رسید، نه 60 درصد که امروز است. وضعیت فعلی ما خیلی بهتر است.»
هزینه کارگران چقدر است؟
وظیفه ذخیره، جابجایی و اثرات ضربهای جنگ، 20 درصد از کارگران اسرائیلی را بیکار کرده است.
میکال دان هارل، مدیر عامل منپاور اسرائیل، بزرگترین آژانس اشتغال این کشور، گفت: «اقتصاد اسرائیل یک موج شوک قابل مقایسه با اوج همه گیری کووید-19 را تجربه کرد. بخش قابل توجهی از اقتصاد نزدیک به دو هفته تعطیل شد. مردم در شوک بودند. هر روز بزرگی بحران آشکارتر میشود و بحث در مورد عادی بودن، ادامه کسب و کار هر روز سخت تر میشود.
دان هارل گفت که تأثیر استقرار نیروهای ذخیره به صورت چشمگیری دیده میشود، زیرا «افراد بدون دانستن زمان بازگشت به کار، به سربازی فراخوانده می شوند. … هیچ کس پیش بینی نمی کرد که افراد برای مدت سه ماه یا بیشتر به خدمت سربازی بروند.»
آیا اقتصاد به اندازه کافی برای مقابله با جنگ مقاوم است؟
ارل مارگالیت، کارآفرین و سرمایهگذار در زمینه فناوریهای پیشرفته، میگوید: «در 25 سال گذشته، اسرائیل با وزنههایی روی پاهایش از کوه بالا رفته است.
او درباره جنگ ها و چالش های اخیر صحبت می کرد. مارگالیت، یکی از اعضای سابق پارلمان اسرائیل، گفت که تلاش دولت نتانیاهو قبل از جنگ برای محدود کردن قدرت قوه قضائیه – که باعث اعتراضات گسترده و چند ماهه شد – به سرمایه گذاری بین المللی لطمه زد. جنگ هم یک ضربه مهلک دیگر است.
کمک های ایالات متحده برای اقتصاد اسرائیل چقدر مهم است؟
ایالات متحده سالانه 3.8 میلیارد دلار به اسرائیل کمک نظامی می کند. این کشورها فناوری دفاعی را به اشتراک می گذارند تا به اسرائیل برتری استراتژیک نسبت به دشمنانش بدهد. ایالات متحده همچنین صدها میلیون دلار بمب، موشک و گلوله به اسرائیل می فروشد.
کاخ سفید در حال طرح یک لایحه بودجه تکمیلی است که شامل کمک 14 میلیارد دلاری به اسرائیل در اوایل سال 2024 می شود. این لایحه در کنگره متوقف شده است زیرا جمهوری خواهان و دموکرات ها در مورد بودجه برای ایالات متحده بحث می کنند.
ایتای آتر، اقتصاددان دانشگاه تل آویو و محقق ارشد موسسه دموکراسی اسرائیل، کمک مالی ایالات متحده را «مهم» خواند.
او گفت: «ما در مورد حدود 50 میلیارد شیکل (13.8 میلیارد دلار) صحبت می کنیم. «اگر هزینه جنگ به حدود 150 تا 200 میلیارد شیکل برسد، یک چهارم هزینه های جنگ را تشکیل می دهد. این کمک، مبلغ بسیار قابل توجهی است و همچنین به دولت آمریکا این امکان را می دهد که بر ما فشار دیپلماتیک اعمال کند که با توجه به دولت ما چیز خوبی است.
زلهخا افزود: «اگر ما مجبور بودیم این بودجه را خودمان تأمین کنیم، مشکل بزرگتری ایجاد میکرد. ما باید از رئیس جمهور بایدن برای این کمک تشکر کنیم.
