گزارش جدید نشریه معاریو نشان میدهد که جمهوری آذربایجان با گنجاندن مبارزه با یهودستیزی در نظام آموزشی خود، در جهان اسلام گامی بیسابقه برداشته است. این اقدام، علاوه بر نمایش پایبندی این کشور به ارزشهای چندفرهنگی، الگویی نوین برای بردباری دینی در مقیاس جهانی ارائه میدهد.
زمیری اسایف، خاخام محلی، در اینباره میگوید:
«هر گونه تهدید علیه یهودیان در جمهوری آذربایجان، بهمنزله تهدید علیه خود دولت تلقی میشود.»
این ابتکار، به عنوان گامی مهم در تقویت اصول بردباری دینی و چندفرهنگی جمهوری آذربایجان ارزیابی شده است.
اصلاحات آموزشی علیه یهودستیزی
بر اساس پژوهشی که توسط مؤسسه نظارت بر صلح و بردباری فرهنگی در آموزش (IMPACT-se) با همکاری بنیاد خانواده رودرمن انجام شده، جمهوری آذربایجان در مبارزه با یهودستیزی در سطح جهانی پیشگام شده است. برای نخستین بار، در برنامه درسی یک کشور عمدتاً مسلماننشین، موضوعات زیر گنجانده شده است:تعریف رسمی یهودستیزی: مبانی حقوقی و اخلاقی مبارزه با یهودستیزی تدریس میشود.
بهرسمیتشناختن هولوکاست: فاجعه قتل شش میلیون یهودی بهدست نازیها بهعنوان یک نسلکشی به دانشآموزان آموزش داده میشود.
معرفی رژیم صهیونیستی : در کتابهای درسی جغرافیا، رژیم صهیونیستی بهعنوان یک دولت مشروع یهودی توصیف میشود.
مارکو شف، مدیر IMPACT-se، این تحول را چنین توصیف میکند:
«کتابهای درسی جمهوری آذربایجان، بهطور قاطعانه ایدئولوژیهای افراطگرایانهای را که کشورهایی مانند ایران ترویج میکنند، رد میکند. آذربایجان استاندارد جدیدی را برای ترویج ارزشهای بردباری و احترام در کشورهای مسلمان تعیین کرده است.»
شراکت جمهوری آذربایجان و رژیم صهیونیستی : از امنیت تا انرژی
این اصلاحات آموزشی، جلوهای دیگر از همکاری نزدیک میان جمهوری آذربایجان و رژیم صهیونیستی در طول ۳۰ سال گذشته است. این همکاریها تنها به عرصههای آموزش و فرهنگ محدود نمیشود، بلکه حوزههایی همچون امنیت، انرژی و اطلاعات را نیز در بر میگیرد.
اخیراً شرکت ملی نفت جمهوری آذربایجان (SOCAR) و رژیم صهیونیستی یک توافقنامه مهم انرژی امضا کردهاند. افزون بر این، رسانههای معتبر آمریکایی مانند فوربس و شورای آتلانتیک بر ضرورت پیوستن جمهوری آذربایجان به توافقنامههای ابراهیم تأکید کردهاند؛ امری که بهعنوان نشانهای از اتحاد پایدار جمهوری آذربایجان و رژیم صهیونیستی در سطح بینالمللی تلقی میشود.
یک پژوهش جدید از سوی مرکز مطالعات راهبردی بگین-سادات نیز بر نقش حیاتی جمهوری آذربایجان در تحولات ژئوپلیتیک خاورمیانه و تأمین امنیت رژیم صهیونیستی تأکید دارد.
نقش جامعه یهودی و سیاست تساهل دینی
در هفته گذشته، در یک نشست ویژه در کنگره آمریکا، خاخام زمیری اسایف، رهبر جامعه یهودیان سفاردی در باکو، اظهار داشت:
«یهودیان در جمهوری آذربایجان هرگز با یهودستیزی مواجه نشدهاند. دولت، هر گونه تهدید علیه یهودیان را بهمثابه تهدیدی علیه ثبات ملی میداند. یهودیان در این کشور میتوانند آزادانه در خیابانها با “کیپا” (کلاه یهودیان) تردد کنند.»
او همچنین تأکید کرد که اصلاحات انقلابی آموزشی در جمهوری آذربایجان میتواند به الگویی امیدبخش برای خاورمیانه تبدیل شود. از دیدگاه وی، جمهوری آذربایجان با تلفیق هویت اسلامی خود با ارزشهای بردباری و گشادهرویی، نمونهای الهامبخش برای سایر کشورهای مسلمان خلق کرده است.
نتیجهگیری: الگویی نوین برای چندفرهنگیگرایی
اقدام جمهوری آذربایجان در مبارزه با یهودستیزی، نه تنها بهعنوان نخستین نمونه در جهان اسلام، بلکه بهعنوان نقطه عطفی در ترویج تساهل دینی و چندفرهنگی شناخته میشود.
این ابتکار، گواهی بر تعمیق شراکت راهبردی میان جمهوری آذربایجان و رژیم صهیونیستی است؛ شراکتی که تنها در حوزه انرژی و امنیت خلاصه نشده، بلکه به ارزشهای فرهنگی و معنوی نیز بسط یافته است.
جمهوری آذربایجان، با تثبیت موقعیت خود در زمینه ثبات منطقهای و امنیت انرژی، جایگاه پیشرو خود را در ترویج صلح و چندفرهنگیگرایی نیز به رخ میکشد. این الگو میتواند راه را برای رشد بردباری دینی در جهان اسلام هموار کند.