توافقنامه های ابراهیم با هدف عادیسازی روابط دیپلماتیک، توسعه همکاریهای اقتصادی و تقویت امنیت منطقهای با محوریت رژیم صهوینیستی در راستای منافع ایالات متحده به اجرا درآمدند.
به گزارش شباب پرس، توافقنامههای ابراهیم ابتدا میان رژیم صهیونیستی، امارات متحده عربی و بحرین با میانجی گری ایالات متحده به امضا رسید و سپس با پیوستن مراکش و سودان گسترش یافت. این توافقنامه ها با هدف عادیسازی روابط دیپلماتیک، توسعه همکاریهای اقتصادی و تقویت امنیت منطقهای با محوریت رژیم صهوینیستی در راستای منافع ایالات متحده به اجرا درآمدند. در حالی که تمرکز اولیه این توافق ها به کشورهای عربی بود، اما دیده می شود این پیمان در حال گسترش به سمت آذربایجان و کشورهای آسیای مرکزی است.
تحولات اخیر و تحرکات ایالات متحده در قفقاز و آسیای مرکزی نشاندهنده تغییرات استراتژیک مهمی در روابط منطقهای و جهانی است. فراهم شدن نسبی شرایط آذربایجان و برخی کشورهای آسیای مرکزی برای پذیرش توافقنامه ابراهیم و روابط استراتژیک این کشورها با رژیم صهیونیستی، نشانهای از تغییرات مهم در منطقه با لابی گری های واشنگتن و ایجاد پیچیدگی های عمیق در موازنه قدرت در اطراف ایران است.
احتمال پیوستن آذربایجان به توافقنامه های ابراهیم
دیدار حکمت حاجیاف دستیار رئیسجمهور آذربایجان با بنیامین نتانیاهو در سرزمینهای اشغالی(پس از گفتگوی نتانیاهو با وزیر خارجه ایالات متحده)، بار دیگر توجه تحلیلگران را به احتمال پیوستن باکو به توافقنامههای ابراهیم جلب کرده است. اورشلیم پست حول این دیدار یادداشتی را منتشر کرد و اذعان نمود که پیوستن باکو به این توافقنامه ها در این نشست مطرح شده است.
اخیرا شرکت سوکار آذربایجان ۱۰ درصد از سهام میدان گازی تامار رژیم صهیونیستی را خریداری کرده است که به اذعان کانال 24 رژیم صهیونیستی با حمایت واشنگتن و ذیل سیاست ایالات متحده برای تقویت ثبات اقتصادی خاورمیانه از طریق سرمایهگذاریهای استراتژیک انجام شده است. شورون آمریکا، سهامدار اصلی تامار، این توافق را تأیید کرده و سوکار اکنون دومین شرکت دارای مجوز بهرهبرداری از این میدان خواهد بود. این معامله که به گفته آرون فرنکل در چارچوب توافقنامه ابراهیم انجام شده، آذربایجان را به این توافق نزدیکتر میکند.
آذربایجان نه تنها تأمینکننده بخش قابلتوجهی از نفت رژیم صهیونیستی است، بلکه همکاریهای امنیتی و نظامی گستردهای با تلآویو دارد. در حوالی این گمانه زنی ها، اندیشکده مرکز مطالعات استراتژیک بگین-سادات رژیم صهیونیستی در گزارشی پیشنهاد داده است که رژیم صهیونیستی و لابیهای حامی آن در آمریکا باید از مشارکت آذربایجان در پروژههای منطقهای، سرمایهگذاریهای مشترک و همکاریهای فناوری حمایت کنند که می تواند موجب تقویت نقش آذربایجان در منطقه و افزایش نفوذ رژیم صهیونیستی در آسیای مرکزی شود. بگین سادات همچنین خاطرنشان کرده است که آذربایجان بی سر و صدا روابط رژیم صهیونیستی را با کشورهای خلیج فارس و کشورهای مسلمان میانه رو تسهیل کرده است.
تعاملات سه جانبه آسیای مرکزی، آذربایجان و کشورهای عربی
چهار سال گذشته آذربایجان و کشورهای آسیای مرکزی در مجامع بین المللی و منطقه ای در حال ادغام منافع سیاسی و اقتصادی خود هستند. آذربایجان در آخرین نشست مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی که پلتفرمی مختص این منطقه است و در دومین نشست راهبردی وزرای خارجه آسیای مرکزی و شورای همکاری خلیج فارس و چندین نشست آسیای مرکزی و کشورهای عربی به عنوان مهمان حضور داشته و در یک سال گذشته نیز شاهد برگزاری نشست های رسمی سه جانبه آسیای مرکزی، کشورهای عربی و آذربایجان هستیم. پیش از این نیز پیشنهادی به دولت ایالات متحده از طرف اندیشکده هادسن ارائه شده بود مبنی بر اینکه آذربایجان باید به پلتفرم C5+1 آسیای مرکزی و آمریکا ملحق شود.
ادغام آذربایجان با آسیای مرکزی موجب ملاحظه منافع رژیم صهیونیستی و ترکیه در تحرکات این منطقه و افزایش نفوذ آنها شده است. از طرفی نیز می توان تعاملات سه جانبه آسیای مرکزی، کشورهای عربی و آذربایجان را نوعی محور همکاری رفقا و دوستان رژیم صهیونیستی معرفی کرد.
به طور کلی، شاهد افزایش همکاری دوستان رژیم صهیونیستی هستیم. اخیرا قزاقستان تعاملات خود را با مراکش، مصر و اردن نیز به سطوح عالی رسانده و چندین توافقنامه کلیدی را به امضا رسانده است. چنانی که در اولین رایزنی های سطح عالی قزاقستان و مراکش لغو روادید و چندین توافقنامه کلیدی به امضا رسیده است. رئیس جمهور قزاقستان به اردن سفر کرده و در دهها زمینه همچون انرژی هسته ای با این کشور قرارداد همکاری منعقد کرده است. در ابعاد گسترده تر نیز، امارات در 4 سال گذشته تعاملات خود را با کشورهای آسایی مرکزی به درجات عالی رسانده است. ازبکستان نیز با اردن روادید را برای دارندگان گذرنامه دیپلماتیک لغو کرده اند.
تمامی موارد نشانگر افزایش تعاملات دوستان رژیم صهیونیستی با یکدیگر و بویژه نشست ها و تعاملات مستقیم سه جانبه مورد اشاره، نمونه ای از ایجاد یک محور همکاری بین دوستان رژیم صهیونیستی است.
قراردادهای ازبکستان و قزاقستان با رژیم صهیونیستی
ازبکستان در سال 2021 با لابی مستقیم ایالات متحده 50 میلیون دلار در صندوق ابراهیم سرمایهگذاری کرده بود. این صندوق که با حمایت ایالات متحده، رژیمصهیونیستی و امارات تأسیس شده، بدنبال تقویت همکاریهای اقتصادی و سرمایهگذاری در منطقه با محوریت همکاری با رژیم صهیونیستی است. حمایت ازبکستان از این طرح نشاندهنده تمایل این کشور برای پیوستن به ساختارهای جدید اقتصادی و دیپلماتیک بود که از سوی واشنگتن و متحدانش تنظیم و دیکته می شود.
سازمان های بین المللی صهیونیستی مستقیما برای لغو قانون اصلاحیه جکسون وانیک آمریکا برای قزاقستان تلاش می کنند. در صورت لغو این قانون، تجارت آزاد ایالات متحده با قزاقستان برقرار خواهد شد که به موجب آن تعاملات تجاری عوامل رژیمصهیونیستی با قزاقستان به شکل چشمگیری افزایش خواهد یافت و شاهد سرازیر شدن سرمایه صهیونیست ها به این کشور خواهیم بود. ماه فوریه 2025 یک کنسولگری جدید برای قزاقستان در سرزمین های اشغالی افتتاح شد که که نشانگر انگیزه رو به رشد متقابل برای افزایش همکاری ها بود.
در این حین، مشاور امنیت ملی ترامپ مستقیما پیشنهاد گسترش توافقنامه ابراهیم به سمت ازبکستان، قزاقستان و آذربایجان را مطرح کرده است. کارشناسان و رسانه های صهیونیستی نیز بارها اذعان کرده اند ازبکستان و قزاقستان نزدیک ترین دوستان رژیم صهیونیستی در جهان اسلام هستند. قزاقستان به همراه آذربایجان 60 درصد از نفت رژیم صهیونیستی را تامین می کنند که بر اساس آخرین آمار منتشر شده در بلومبرگ، روزانه 90 هزار بشکه از قزاقستان به سرزمین های اشغالی صادر می شود. رژیم صهیونیستی به همراه ازبکستان و آذربایجان ائتلاف غلات خود را تشکیل داده که بر این اساس رژیم صهیونیستی بخش قابل توجهی از نیاز غلات و انرژی خود را از آسیای مرکزی تامین می کند. تاشکند در اوایل سال 2025 از برنامه خود برای اعزام 200 هزار کارگر به 21 مقصد از جمله سرزمین های اشغالی خبر داد که بر این اساس بخش قابل توجهی از نیاز رژیم صهیونیستی به نیروی کار را نیز ازبکستان تامین خواهد کرد. این موارد تنها گوشه ای از تعاملات رژیم صهیونیستی با ازبکستان و قزاقستان بود که البته همین موارد به تنهایی یک شراکت استراتژیک بین رژیم صهیونیستی و این دو کشور ایجاد کرده است.
نگاه رژیم صهیونیستی به ائتلافسازی جدید
همزمان با تحولات مذکور، نتانیاهو پیشنهاد ایجاد یک ائتلاف مشابه ناتو در خاورمیانه را مطرح کرده است. این پیشنهاد که در نشستی در کاپیتول واشنگتن ارائه شد، بر مقابله با “تهدید ایران” متمرکز است. این پیشنهاد با واکنشهای مختلفی روبهرو شده است. از یک سو، برخی کشورهای عربی که به توافقنامه ابراهیم پیوستهاند، از گسترش همکاریهای امنیتی استقبال کردهاند، اما از سوی دیگر برخی از کشورها نیز برای دوری از تنشهای منطقهای و تنش زایی با ایران مخالف چنین طرح هایی هستند. در هر صورت تحقق یک ائتلاف امنیتی و اقتصادی نانوشته و بدون توافق در کاغذ در منطقه با محوریت رژیم صهیونیستی دور از انتظار نیست.
گوشه ای از دلایل گرایش کشورهای آسیای مرکزی به توافقنامه ابراهیم و تعمیق روابط با رژیم صهیونیستی
منافع اقتصادی: این توافقنامه فرصتهای سرمایهگذاری، دسترسی به بازارهای جدید و همکاریهای اقتصادی را تسهیل میکند؛
تضمینهای امنیتی و مبارزه با تروریسم: نزدیکی به آمریکا و رژیم صهیونیستی از دید این کشورها میتواند امنیت ملی این کشورها را در برابر تهدیدات منطقهای تقویت کند، بویژه در بخش های تکنولوژی، فناوری و آموزش های پیشرفته؛
کاهش وابستگی به روسیه و چین: کشورهای آسیای مرکزی بهدنبال ایجاد موازنهای جدید در سیاست خارجی خود هستند؛
تأثیرات دیپلماتیک: بهبود روابط با غرب میتواند نفوذ این کشورها را در سازمانهای بینالمللی تقویت کند.
با توجه به روندهای جاری، احتمال پیوستن آذربایجان (در آینده ای نزدیک) و پس از آن قزاقستان و ازبکستان به توافقنامه ابراهیم وجود دارد. با این حال، این روند بستگی به عوامل متعددی از جمله تحولات ژئوپلیتیکی، واکنش قدرتهای منطقهای و سیاستهای داخلی این کشورها دارد. در صورت تحقق این سناریو، موازنه قدرت در خاورمیانه و آسیای مرکزی دچار تغییرات اساسی خواهد شد که میتواند پیامدهای گستردهای برای ایران، روسیه و دیگر بازیگران منطقهای داشته باشد.