جمهوری اسلامی ایران از ابتدای سقوط دولت اسد بر ضرورت تأمین امنیت همه شهروندان سوری و اتباع دیگر کشورها و همچنین اقلیتها اعم از شیعیان، علویان و مسیحیان و حفظ حرمت اماکن مقدس مذهبی و حفاظت از اماکن دیپلماتیک تأکید کرده و همچنان بر این موضع پایبند است.
به گزارش شباب پرس، نگرانی از انتشار اخباری مبنی بر اقدامات خودسرانه گروههای مسلح علیه مردم عادی و غیرنظامیان در مناطق شیعیان و علویان سوریه، موضوعی بود که وزیر امور خارجه ایران سیدعباس عراقچی پنجشنبه شب چهارم بهمنماه در گفتوگوی تلفنی با همتای ترکیهای هاکان فیدان بیان کرد.
محوریت قطعنامه ۲۲۵۴
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ۱۸ آذرماه در بیانیهای در پی سقوط دولت بشار اسد، اعلام کرد که از سازوکارهای بینالمللی با محوریت قطعنامه ۲۲۵۴ سازمان ملل متحد برای پیگیری روند سیاسی در سوریه همچون گذشته حمایت کرده و به تعامل سازنده با سازمان ملل متحد در این زمینه ادامه میدهد.
قطعنامه ۲۲۵۴ شورای امنیت ۱۸ دسامبر ۲۰۱۵، به منظور پایان دادن به جنگ در سوریه صادر شد. تشکیل یک دولت وحدت ملی در سوریه از جمله موارد قید شده در این قطعنامه است.
در بیانیه وزارت امور خارجه همچنین آمده است: در این وضعیت که سوریه در دورهای خطیر از تاریخ خود قرار دارد، تأمین امنیت همه شهروندان سوری و اتباع سایر کشورها و نیز حفظ حرمت اماکن مقدس مذهبی و همچنین حفاظت از اماکن دیپلماتیک و کنسولی وفق موازین حقوق بینالملل بسیار ضروری است.
سیاست اصولی ایران در حمایت از حاکمیت و تمامیت سرزمینی سوریه و ضرورت اجتناب از درگیریهای داخلی و شکلگیری دولت فراگیر با مشارکت همه جریانهای سیاسی، قومی و دینی و صیانت از حقوق اقلیتها از جمله مواردی بود که در تماس تلفنی پنجشنبه شب عراقچی با همتای ترکیهای بیان شد.
ایران به دنبال کشورگشایی در سوریه نبود
«جمهوری اسلامی ایران در سوریه به دنبال کشورگشایی، سیطرهجویی و احیای امپراتوریهای گذشته نبود و آنچه در سوریه برای ایران مهم بود کمک به تامین امنیت مردم سوریه در برابر افراطیگری خشن و تروریسم بود.»، این همان موضعی بود که اسماعیل بقایی در ۲۷ آذرماه درباره تحولات سوریه اتخاذ کرد.
ایران پیش از این هم نسبت به گسترش ناامنی و خشونت در سوریه هشدار داده بود. آنچنانکه سخنگوی وزارت امور خارجه اسماعیل بقایی چندی قبل (۱۷ دیماه) با یادآوری مواضع اصولی ایران در حمایت از تمامیت سرزمینی و وحدت ملی سوریه و شکلگیری یک نظام سیاسی فراگیر با مشارکت همه طیفهای سیاسی و اقوام و مذاهب این کشور و احترام به حقوق اقلیتها و حفظ حرمت اماکن دینی، بر ضرورت جلوگیری از گسترش ناامنی و خشونت علیه اقشار مختلف جامعه سوریه و تامین امنیت شهروندان تأکید کرده بود.
انتصاب نماینده ویژه عراقچی در سوریه
سخنگوی وزارت امور خارجه چندی بعد در ۲۴ دیماه اعلام کرد که ایران از همه ظرفیتها استفاده میکند که سوریه به جولانگاه تروریسم تبدیل نشود، امنیت و ثبات و تمامیت ارضی سوریه حفظ شود و مطمئن شویم امنیت منطقهای و ثبات منطقهای به هیچ عنوان از ناحیه هرگونه ناامنی در سوریه متأثر نشود.
در این مدت همچنین نماینده ویژه وزیر امور خارجه در امور سوریه منصوب شد. محمدرضا رئوف شیبانی دیپلمات کهنهکار ایرانی که سوابق سفارت در سوریه و لبنان را در کارنامه کاری خود دارد، در همین راستا از سوی عراقچی عهدهدار این سمت شد.
در حکم عراقچی برای رئوفشیبانی آمده است: سوریه کشوری مهم در منطقه غرب آسیا است و جمهوری اسلامی ایران با وقوف به اهمیت ثبات و آرامش در این کشور و تاثیر آن بر صلح و امنیت منطقهای، بر ضرورت حفظ یکپارچگی سرزمینی و تمامیت ارضی سوریه و نیز احترام به اراده و خواست مردم سوریه در تعیین سرنوشت خود بدون دخالت و حضور خارجی تأکید میورزد. تصمیمگیری در مورد آینده سوریه مربوط به مردم سوریه است و جمهوری اسلامی ایران روابط خود را با هر نظام حکومتی که برآمده از خواست و اراده جمعی مردم باشد بر مبنای احترام و منافع متقابل، و طبق مقررات و قوانین بینالمللی تنظیم خواهد کرد.
ضرورت احترام به حقوق تمام اقلیتها در سوریه
این موضع ایران از سوی نماینده دائم در سازمان ملل نیز به صراحت در نشست شورای امنیت بیان شد. آنگونه که امیرسعید ایروانی سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل ۱۹ دیماه در نشست شورای امنیت سازمان ملل بار دیگر تصریح کرد: ایران بر ضرورت احترام به حقوق تمام اقلیتها در سوریه، از جمله علویان، شیعیان و مسیحیان و تضمین حفاظت از پرسنل و اماکن دیپلماتیک مطابق با حقوق بینالملل تأکید دارد. بههمین ترتیب، حفاظت از اماکن مذهبی و میراث فرهنگی سوریه برای حفظ هویت و وحدت این کشور ضروری است. تمام اقدامات باید کاملاً مطابق با حقوق بینالملل انجام شود تا ایمنی و حقوق تمام جوامع تضمین شود.
برخوردهای خشونتآمیز با اقلیتها در سوریه
ابراز نگرانی عراقچی در شرایطی صورت گرفته است که اخبار منتشر شده حاکی از برخوردهای خشونتآمیز شورشیان حاکم بر سوریه در مناطق حضور اقلیتهای مذهبی از جمله علویان، شیعیان و مسیحیان است.
در همین رابطه «مرکز بررسی بحرانها» هفته پیش از شهادت محمد حسن یاسین، فواز حسن یاسین، ایمن حسن یاسین و رضا حسن یاسین از شیعیان منطقه بساتین الوعر در حمص خبر داد.
این گونه برخوردهای خشونتآمیز از سوی رئیس ائتلاف دولت قانون در عراق نوری المالکی نیز محکوم شده است.
عراقچی ۱۸ آذرماه و پس از سقوط دولت بشار اسد در برنامه گفتوگوی ویژه خبری در پاسخ به این سؤال که موضع ایران در خصوص کسانی که در سوریه حاکم خواهند شد، چیست؟ گفت: ما تحولات سوریه را از نزدیک رصد میکنیم. تعامل ما با آنها بستگی به رفتار آنها خواهد داشت. اینکه چه سیاستی را در مقابل ایران و شیعیان سوریه اتخاذ میکنند، چه فاصلهای بین آنها و رژیم صهیونیستی خواهد بود، چه فاصلهای بین آنها و گروههای تروریستی خواهد بود، چگونه رفتار خواهند کرد و همه اینها را ملاحظه کرده و بر اساس آن رفتار خود را تنظیم خواهیم کرد.
حفظ امنیت تمامی اقوام و مذاهب در سوریه
وزیر امور خارجه ایران هفتم دیماه در واکنش به ادعاهای بیاساس اتحادیه عرب با بیان اینکه ما نیز همچون شما خواهان آرامش و جلوگیری از آشوب در سوریه هستیم، به تشریح دلایل ایران در این خصوص پرداخت از جمله حفظ تمامیت ارضی و وحدت سرزمینی سوریه؛ حفظ امنیت تمامی اقوام و مذاهب، از جمله اهل سنت، شیعیان، علویان و اکراد؛ حفظ امنیت و حرمت بارگاهها و اماکن متبرکه؛ برای جلوگیری از تبدیل سوریه به مأمن تروریسم، افراطیگری و خشونت و… و برای تشکیل یک حکومت و دولت فراگیر در سوریه.
رئیس دستگاه دیپلماسی عنوان کرد: جمهوری اسلامی ایران در گذار آرام و امن به سمت شکلگیری یک دولت فراگیر با مشارکت همه جریانها، قومیتها و مذاهب در سوریه، با دیگر کشورهای منطقه همنظر بوده و آماده کمک به تحقق این اهداف است.